WSZECHŚWIĘTE GROCHOLICE – Kościół parafialny – Widok od zachodu

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Wieś Wszechświęte leży w gminie Sadowie, w powiecie opatowskim, w województwie świętokrzyskim. Jeszcze niedawno stanowiła część wsi Grocholice, ale obecnie stanowi odrębne sołectwo. Te wątpliwości natury administracyjno-geograficznej sprawiły, że w literaturze tutejszy kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych nazywany jest także kościołem z Grocholic. Myślę, że powyższą kwestię doskonale określa Katalog Zabytków o kościele pisząc: „na terenie wsi Wszechświęte, wyodrębnionej z Grocholic”. Zresztą wynika to wyraźnie z nazwy wsi Wszechświęte, pochodzącej od wezwania kościoła, zbudowanego w Grocholicach.

Pierwszy kościół istniał tu już w roku 1326 i był zapewne drewniany. Obecny, murowany, gotycki kościół zbudowany został w roku 1462, a jego fundatorami byli bracia Jakub i Andrzej Grocholscy. Jakub był pisarzem ziemskim sandomierskim, a potem otrzymał godność kanonika krakowskiego. Grocholski i Długosz byli członkami kapituły w tym samym czasie, toteż na pewno znali się osobiście, co może tłumaczyć silne związki grocholickiego kościoła z grupą tak zwanych kościołów „Długoszowskich”, jak pisze Marian Kornecki, wzniesionych przez „warsztat działający na usługach mecenatu Zbigniewa Oleśnickiego i Jana Długosza”. Grocholicki kościół fundacji braci Grocholskich ma identyczny plan jak ufundowany w tym samym czasie przez Długosza kościół w Raciborowicach. Inny jest tylko materiał, z którego go zbudowano bo łatwiej tu było o ciosowy kamień niż o cegłę, jak w pobliżu Krakowa. Innym przykładem z tej grupy, geograficznie bliższym jest kościół w Chotlu Czerwonym koło Wiślicy. Mają one wszystkie prostokątną nawę i węższe od niej, zamknięte prostą ścianą, także prostokątne, prezbiterium z przybudowaną od północy zakrystią (i skarbczykiem).