Święty Krzyż. Zespół klasztorny /5/ Widok od wschodu, od bramy: Dzwonnica, wschodnia fasada kościoła i Kaplica Oleśnickich

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Od zachodniej fasady wcześniejsza jest, wzniesiona w roku 1643 zachodnia część klasztoru, która dwoma skrzydłami obejmuje zewnętrzny dziedziniec. Także w tych samych latach powstała wczesnobarokowa kamieniarka portali i okien klasztoru.

Kasata klasztoru w roku 1819, a później przekształcenie budynków klasztornych na więzienie spowodowały istotne i bardzo negatywne zmiany w jego architekturze. Wiele lat trwało przywracanie klasztorowi dawnego wyglądu. Przedostatnim z tych „zabiegów” (w tym konkretnym przypadku zawinionych przez Austriaków w roku 1915) stało się odbudowywanie kościelnej wieży, które właśnie niedawno się ziściło. Ostatnim zabiegiem będzie kiedyś zapewne zburzenie żelbetowej wieży telewizyjnej: „obcej nie tylko sylwecie klasztoru, ale także psującej wyjątkowe piękno Świętokrzyskiego krajobrazu”.

Na osobną i nieco szerszą wzmiankę zasługuje kaplica Oleśnickich. Prace przy jej wznoszeniu podjęto zapewne w roku 1604, ale na pewno nie stało się to później niż w roku 1611. Profesor Jerzy Łoziński napisał: Kaplica, wtopiona we wschodnie skrzydło klasztoru powstała na zrębie dawnego kapitularza, stąd jej znaczne rozmiary; dawną pozostałością są też dwa ostrołukowe okna w murze czołowym kaplicy, uzupełnione trzecim kolistym pośrodku ściany tarczowej. Podziały wnętrza ograniczają się do prostego belkowania, gzymsów obrabiających i szesnastu cienkich żeber stiukowych, dzielących promieniście kopułę. Również wyposażenie – ołtarz, nagrobek, portal, odkute z kieleckich i dębnickich marmurów oraz alabastru – reprezentuje warsztat lokalny operujący uproszczonymi formami północnego manieryzmu.