Świętomarz Kościół parafialny /1/ widok od strony Pd.-zach.

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Wieś Świętomarz leży w gminie Pawłów w powiecie starachowickim, w województwie świętokrzyskim. Parafialny kościół w Świętomarzy ma wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Tekst zawarty w Katalogu Zabytków odnoszący się do tego kościoła informuje, że został on ufundowany przez: „Bogufała Rogalę, prałata kieleckiego, zmarłego w roku 1367, a ukończony w roku 1434, wielokrotnie restaurowany, m.in. gruntownie w l. 1867-1869. Gotycki, orientowany, murowany z kamienia łamanego, tynkowany”. Jest to skrócona i uproszczona wersja napisanego pół wieku wcześniej tekstu księdza Wiśniewskiego w jego Dekanacie Iłżeckim. Pominięto wstęp, gdzie ksiądz Jan zawarł etymologię nazwy wsi może nadto legendarną, odnoszącą się do czasów poprzedzających Chrzest Polski. „…Nazwa Świętomarzy: „…pochodzi od nazwy bogini Marzany, czczonej u starożytnych Słowian, którzy po przyjęciu wiary świętej mianem tem z dodaniem Święta nazywali początkowo Matkę Boską..” i tu ksiądz Wiśniewski powołuje się na Długosza (t.1 str.439). Dochody z wsi Swyanthamarza nad rzeką Świszliną, podobno biskup Gedeon, założyciel kieleckiej kolegiaty (rok 1173) przeznaczył na utrzymanie pierwszego prałata tej kolegiaty.

Druga wzmianka o tej wsi pochodzi z roku 1326 dotyczy już konkretnie kościoła. Pierwotny kościół był drewniany, ale miał już wezwanie Najświętszej Marii Panny. Dlaczego zastąpiony został budowlą z kamienia nie wiadomo, ale na pewno nie ze starości, gdyż dobry stan techniczny zbudowanych wówczas kościołów utrzymywał się przez wiele stuleci. W każdym razie wymienia się jako datę fundacji rok 1367, a zakończenia budowy rok 1434. Czy daty te są pewne i co rozumieć pod pojęciem „fundacji Bogufała Rogali”? Nie daje to jednak szans na przyporządkowanie tej świątyni ani do grupy kościołów „kazimierzowskich (na co wskazywałoby trójboczne zakończenie prezbiterium), ani tym bardziej do kościołów “długoszowych”.