ŚWIĘTA KATARZYNA – Zespół klasztorny – widok od str. płd-wsch.

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Wieś, której patronuje święta Katarzyna leży w gminie Bodzentyn, w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim. Położona jest u stóp góry Łysicy. Nad wsią dominuje wieża kościelna, wertykalny akcent zespołu klasztornego. Według starej kroniki z połowy XV stulecia, w roku 1399 osiadł tu jako pustelnik sławny ponoć i wielce w walkach z Tatarami zasłużony, polski rycerz o imieniu Wacławek. Krakowski biskup nadał mu górę Łysicę i wieś. Oprócz wsi nadanie biskupie obejmowało podobno pustelnię astrologa (astrolog był jej poprzednim lokatorem).

Dlaczego pustelnia, a zarazem rodzaj obserwatorium mieściły się we wsi a nie na szczycie góry, kronika nie tłumaczy. Rycerz, późniejszy pustelnik, wybudował kościół z wieżą, sprowadził relikwie świętej Katarzyny, a w Watykanie uzyskał prawo do organizowania odpustów w dniu jej święta, co stało się pierwszym etapem powstania klasztoru. Zespół klasztoru (obecnie bernardynek) jest głównym zabytkiem tej wsi. Tutejszy kościół nosi wezwanie św. Katarzyny Aleksandryjskiej, a nazwę wieś zawdzięcza tej samej świętej.

Legenda o rycerzu-pustelniku jest piękna, ale niewiele ma wspólnego z prawdą. Prawdziwy pustelnik fundując kościół zapewne wybrałby inne miejsce, położone na pustkowiu i niedostępne, może na szczycie Łysicy, a nie u jej podnóża. Można jednak przypuszczać, iż lokalizacja klasztoru była elementem planowanej chrystianizacji Gór Świętokrzyskich. Klasztorom wyznaczano rolę misyjną: chrystianizacyjną i cywilizacyjną. Lokalizacja klasztoru na Łyścu była z jednej strony kontynuacją pogańskiego sacrum tamtego miejsca, zaś z drugiej miała neutralizować pogańskie wpływy. Lecz lokalizację kolejnego klasztoru pragmatycznie wybrano w miejscu bardziej dostępnym, by lepiej wypełniał zaplanowaną dla niego misję.