Święta Katarzyna

wpis w: Miejsca, Źródła archiwalne | 0

Święta Katarzyna, wś i klasztor, na stokach Łysicy (wzn. 1908 st. n.p.m.), szczytu tworzącego kraniec zachodni pasma Łysogór, pow. kielecki, gm. i par. Bodzentyn. Mała ta wioska leży u stóp Łysicy, ze strony zach., na płd. od wsi Wilkowa, nad strumieniem, będącym jednym ze źródłowych dopływów Czarnej Nidy. W 1827 r. było tu 4 dm., 44 mk., należała do par. Wzdół. Wznies. wsi wynosi zapewne około 930 st. (Krajno u płd. podnóża Łysicy wzn. 924 st.). Klasztor bernardynek z kościołem stoją na stokach Łysicy, niedaleko szczytu. Zdaje się, że obszar Łysicy należał do dóbr biskupów krakowskich. U płd. stoku góry leży bowiem Krajno, dawna wieś biskupia. Że zaś przez górę Łysicę prowadziła droga z Kielc do klasztoru św. Krzyża, więc zapewne już w XIV w. biskupi wznieśli tu kapliczkę dla pielgrzymów. Być może iż tu, podobnie jak na Łysej górze, odbywały się w epoce przedchrześcijańskiej i później jeszcze obrzędy religijne pogańskie. Według kś. Łętowskiego (Katalog biskupów krakow.) Jan Rzeszowski († 1478), biskup krak., wystawił tu kościołek pod wezw. św. Katarzyny i osadził przy nim bernardynów (około 1478 r.). Według rękopisu benedyktyna Szepińskiego (z 1764 r.) istniał tu pierwotnie przy kościołku św. Katarzyny osobny dom emerytów, który opat klasztoru świętokrzyskiego Maciej z Pyzdr (od 1490 r.) nadał w końcu XV w. wraz z kościołem bernardynom, z obowiązkiem, ażeby w większe uroczystości przybywali do św. Krzyża słuchać spowiedzi. Tenże opat zawiązał z całym zakonem bernardyńskim t. z w. filadelfią, t. j. uczestnictwo zasług duchownych (Kś. Gacki Benedyk. klasztor na Łysej Górze, str. 84). Ubogi klasztorek niewielu zapewne mieścił zakonników. Gdy w 1817 r. spłonął klasztor bernardynek w Drzewicy (opoczyńskie), zakonnicy ustąpili swej górskiej pustelni siostrom, które tu osiadły i dotąd pozostają. W kościele (odnowiony 1847 r.) znajdują się groby rodziny Broniewskich. Błędne niewątpliwie, z ustnych źródeł czerpane szczegóły podaje o tej miejscowości Połujański (Opisanie lasów, t.I, 231). Opis i rysunek kościołka podał Tyg. Illust. (r. 1860, II, 587). Br. Ch.

Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. t. 11 s.690