To najstarsze sanktuarium na ziemiach polskich. Jest to bazylika mniejsza pw. Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego.  Zabytkowy zespół składa się z: kościoła pw. Świętego Krzyża z III ćw. XII w., przebudowanego w latach 1781–1789 i początku XIX w., klasztoru z XV w., przebudowanego w XVII i XX w., dzwonnicy z końca XVIII w., bramy wschodniej z końca XVIII w.

Zobacz więcej:

Święty Krzyż, Tadeusz Dybczyński

Przygody artystów na Świętym Krzyżu i w Bodzentynie, Franciszek Kostrzewski

Święty Krzyż oczami Juliana Ursyna Niemcewicza, Julian Ursyn Niemcewicz

Święty Krzyż, Aleksander Janowski

Święty Krzyż jako ośrodek pielgrzymkowy w XIX–XX wieku, Krzysztof Bracha