BODZENTYN – Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława – widok od str. płd.

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Miasto, siedziba gminy w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim. …Niszczone licznymi pożarami… Położone na trakcie Kielce-Iłża, rozciągnięte równoleżnikowo na cyplu wzgórza… Zamek na skraju zachodnim, między nim a rynkiem głównym kościół parafialny… – czytamy w Katalogu Zabytków. Wydany na przełomie XIX i XX wieku Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego informował: Bodzentyn, Bodzantyn, Bożęcin albo Borzęcin, osiedle, przedtem miasto, poduchowne, rządowe, nad rzeka Psarką, powiat kielecki, gmina i parafia tej nazwy. Leży w górzystej okolicy wyniesiony 893 stóp nad poziom morza. Zaś w 1. dekadzie XX stulecia Ksiądz Wiśniewski napisał: Bodzentyn wiele zawdzięcza biskupowi Bodzancie Jankowskiemu herbu Róża, który z Tarczka przeniósł tu miasteczko, kościół w nim wystawił w r. 1355… Następny biskup Florian Mokrski, kasztelanic sandomierski w pobliżu kościoła, na wysokiem wzgórzu wystawił zamek, a miasteczko murami opasał… W roku 1380 biskup Jan Radlicki stawia w Bodzentynie kościół parafialny pod wezwaniem Św. Krzyża…

W roku 1413, gdy miasto się spaliło a z nim i kościół Św. Krzyża konieczną stała się budowa nowej świątyni. Obecny, drugi kościół wzniesiony został jako kolegiacki przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego w latach 1440 – 1452. Jest to budowla trójnawowa typu bazylikowego, o „krakowskiej” konstrukcji filarów, zbudowana z cegły i otynkowana. Typ ten w zredukowanej skali i uproszczonych formach powtórzony został parokrotnie w ciągu pierwszej połowy XV m. na prowincji (Miechów, Beszowa, Skalbmierz, Bodzentyn) – pisał profesor Miłobędzki. W Bodzentynie jednak coś się budowniczym nie udało: ceglany budulec miał spowodować pogrubienie filarów międzynawowych oraz zapewne założenie stropu w nawie głównej i prezbiterium – pisze profesor Andrzej Włodarek.