BASZOWICE – Święty Jan z kapliczki

wpis w: Z teki Romana Mirowskiego | 0

Wieś Baszowice leży w gminie Nowa Słupia, w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim. Jest stąd tylko 2 kilometry do Świętokrzyskiego Klasztoru, do którego wieś należała aż do kasaty klasztoru w roku 1819. Z wielowiekowej historii (wspomina o niej Jan Długosz) niewiele pozostało. Nie ma klasztornego folwarku, karczmy, dworu. Wśród budynków mieszkalnych, gospodarczych, a także nowszych o użytkowym charakterze, wyróżnia się jedynie kapliczka św. Jana Nepomucena. W rejestrze zabytków kapliczka nie figuruje, toteż jedynym tutejszym obiektem do rejestru wpisanym są „pozostałości parku dworskiego”. Te „pozostałości” trudno dostrzec „gołym okiem” i odróżnić je od zwykłej, rosnącej w sposób żywiołowy zieleni, ale ponieważ nic więcej nie ocalało, taki wpis stanowi dla wszystkich memento, że coś tu jednak było.

Baszowicka kapliczka dostrzeżona została przez Tadeusza Seweryna i w jego książce wydanej w roku 1958 znajduje się fotografia figury świętego Jana Nepomucena z tej kapliczki. Samej kapliczki w książce nie ma być może z powodu trudności z oceną jej cech estetycznych i z dokonaniem jej typologicznej klasyfikacji. Szukanie analogii wśród świętokrzyskich kapliczek nie jest łatwe. Wydaje się, że łatwiej byłoby je znaleźć na południe od Krakowa. W okolicach Myślenic albo jeszcze bardziej na południe. Nie jest ona jednak w typie architektury „góralskiej”, a raczej jej źródeł można by się doszukać w stylu stworzonym przez Stanisława Witkiewicza. Jako „ogniwo pośrednie” pomiędzy tą kapliczką a stylem Witkiewicza skłonny byłbym uznać drewnianą kaplicę zbudowaną w latach 30 w Kielcach na Bukówce, na terenie koszar 4. pułku piechoty. Są tu słupki podtrzymujące dach, kamienny cokół, półkolisty łuk ograniczający wnętrze oraz trójkątny szczyt z „promienistą” dekoracją. Skąd taka inspiracja? Być może cieśla – twórca tej kapliczki służył w kieleckim pułku i zamiast szukać wzorców w okolicy, architekturę kieleckiej kaplicy przetransponował na domkową kapliczkę w Baszowicach? Wzorem Tadeusza Seweryna rokokową figurkę Nepomucena „wystawiłem” poza kapliczkę, gdyż wewnątrz całkowicie zasłaniają ją kwiaty…